Güney Kıbrıs’taki “Sınır Belediyeleri Komitesi” Başkanı ve “Derinya” Belediye Başkanı Andros Karayannis başkanlığındaki heyet, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’le dün başkanlıkta bir araya geldi.
Haber Merkezi: M. İrşad Esen
Görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Rum hükümetinin, iki toplum arasındaki iletişimi ve temasları iyileştiren yeni sınır kapılarının açılmasını tasvip ettiğini ifade eden Karayannis, Hristodulidis’in, hükümetin tezinin, ilk olarak Kiracıköy’deki Gaziler geçidinin açılması, akabinde de bunu, Pirgo-Dillirga bölgesi ve Lefkoşa’daki bazı sınır kapıları olmak üzere diğer sınır kapılarının takip etmesi yönünde olduğunu açıklığa kavuşturduğunu aktardı.
Karayannis, açıklamasında, trafik yoğunluğu gibi mevcut sınır kapılarında gözlemlenen problemler yanı sıra, ara bölge içerisinde ve yakınında çıkan yangınlar gibi “sınır belediyeleri ile yarı işgal altındaki belediyelerin” karşılaştıkları bazı günlük problemleri de Hristodulidis’in gündemine getirdiklerini kaydetti.
Komiteden yapılan açıklamaya göre, görüşmede, Gaziler-Kiracıköy geçidinin açılması yanı sıra Lefkoşa surlar içinde yayalar için iki sınır kapısı ve Lefkoşa’nın doğusunda da araçlar için bir sınır kapısı açılması konusunun da ele alındığını belirtti.
Açıklamada, Hristodulidis’in belediye başkanlarının tezlerini kayda geçirdiği ve teknik inceleme için bunları ileriye götüreceğini söylediği de belirtilirken, Hristodulidis’in, hükümetin tezinin, trafiğin azaltılması ve toplumlar arasındaki temasa hizmet edeceği yerlerde sınır kapılarının açılmasından yana olduğunu belirttiği de aktarıldı.
Gazete Hristodulidis’in, hükümetin, ara bölgeye komşu olan bölgelerde konut gelişimi için teşvikler sağlanmasının artırılması amacıyla çaba harcadığını söylediğini da ekledi.
Kapıların tarihçesi
KKTC’de UBP-DP koalisyon hükümetinin iktidarda olduğu 21 Nisan 2003’te, Bakanlar Kurulu’nun olağanüstü toplantıda aldığı ve dünyada yankı yaratan üç sınır kapısının serbest geçişlere açılmasıyla ilgili kararın üzerinden 20 yıl geçti.
Bakanlar Kurulu, dönemin Başbakanı Derviş Eroğlu başkanlığındaki toplantısında, Güney Kıbrıs’a geçiş için 48 saat önceden izin alma prosedürünün kaldırılması ve 3 sınır kapısından kimlik kartı veya pasaport gösterilerek geçişlerin yapılabilmesi kararı aldığını duyurmuştu.
Aynı şekilde, Güney Kıbrıs’tan KKTC’ye gelecek kişilerin de pasaportlarını sunarak ve mühürlenmiş bir belge alarak geçişlerine imkân tanıyacak düzenlemeye gidilmişti.
Kararın gerekli düzenlemelerin ardından Ledra Palace, Beyarmudu ve İki Buçuk Mil sınır kapılarında başlayacağı açıklanmıştı.
Dönemin Turizmden Sorumlu Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, Rum tarafına geçişlerle ilgili aldıkları kararla, “mevcut siyasi pozisyonlarını terk etmediklerini” belirtmiş ve “İlişkilerin normalleştirilmesi yönünde adım atıyoruz” demişti.
Kıbrıs’ta, 1974’ten 23 Nisan 2003 öncesine kadar, Ledra Palace, Beyarmudu ve Akyar sınır kapılarından çok sınırlı olarak geçişler yapılabiliyordu.
Bakanlar Kurulu’nun 21 Nisan 2003’te aldığı karar uyarınca, başkent Lefkoşa’da Yeşil Hat üzerindeki Ledra Palace sınır kapısı 23 Nisan 2003’te karşılıklı geçişlere açıldı. Önceleri araçlı geçiş de yapılan Ledra Palace’ta, daha sonra gidilen değişiklikle halen sadece yaya geçişlerine izin veriliyor. Kapıyı araç geçişinde sadece diplomatik misyon ve BM kullanıyor. Beyarmudu’ndaki sınır kapısı da 23 Nisan 2003’te geçişlere açıldı.
Lefkoşa’daki ikinci sınır kapısı Metehan’dan (Kermiya) 10 Mayıs 2003’te; üçüncü kapı olan Lokmacı’dan ise 3 Nisan 2008’den bu yana geçişler yapılıyor.
Ledra Palace ve Beyarmudu’yla aynı günde açılması öngörülen Gazimağusa’daki Akyar (İki Buçuk Mil) kapısında ise altyapı eksikliklerinin tamamlanmasıyla üç gün gecikmeli olarak 26 Nisan 2003’ten itibaren serbest geçişler başladı.
Bostancı’daki sınır kapısı 31 Ağustos 2005’te, Yeşilırmak kapısı ise 14 Ekim 2010’da hizmete girdi.
Kıbrıs Türk tarafı Lokmacı barikatındaki duvarı 2005 yılında, üst geçidi ise 9 Ocak 2007’de kaldırırken, Rum tarafındaki duvar ise 8 Mart 2007’de yıkılmıştı.
Dönemin KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile Rum Yönetimi lideri Dimitris Hristofyas’ın Mart 2008’de anlaşmasıyla Lokmacı kapısı 3 Nisan 2008’de yaya geçişlerine açıldı.
Başkentin iki çarşısını birbirine bağlamasıyla büyük önem taşıyan ve sadece yaya geçişlerinin yapıldığı kapının açılışı için görkemli bir tören düzenlenmişti.
Kıbrıs’taki 7’nci sınır kapısı olan Yeşilırmak, 14 Ekim 2010’da dönemin Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu ve Kıbrıs Rum Yönetimi Lideri Dimitris Hristofyas’ın da katıldığı törenle açıldı. Törene, Eroğlu arabayla, Hristofyas ise helikopterle geldi. Eroğlu ve Hristofyas’ın yanısıra, AB, BM, ABD yetkililerinin konuştuğu törenden sonra kurdele kesilerek açılış gerçekleşti. Liderler törenin ardından önce Yeşilırmak, ardından da Aşağı Pirgo’yu ziyaret etti.
Yeşilırmak kapısı, özellikle Aşağı Pirgo ile Lefkoşa arasındaki seyahat süresini 3 saatten 1 buçuk saate düşürmesi nedeniyle bölge halkı için önem taşıyor. Kapı açılmadan önce Aşağı Pirgo sakinleri Lefkoşa’ya gitmek için Trodos dağını aşmak zorunda kalıyordu.
Dönemin KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Anastasiadis’in 26 Ekim 2018’deki görüşmesinde kararlaştırılarak kamuoyuna duyurulan Mağusa bölgesindeki Derinya ve Lefke’deki Aplıç kapılarının 12 Kasım 2018’de açılmasıyla adada kara sınır kapısı sayısı 9’a yükseldi.
