25 Haziran’da yapılacak olan ara seçime az bir süre kala, oy verme yönteminde yasa değişikliğine gidildi.
Seçim ve Halkoylaması Yasası’nda “karma oy” yönteminin kaldırılmasını öngören değişiklik yasa önerisi, Resmi Gazete’de yayımlanarak, halkın bilgisine getirildi.
İrşad Esen’in haberi
Gerçek ve tüzel kişiler, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla görüş ve önerilerini, 20 gün içinde Meclis Başkanlığı’na yazılı olarak sunabilecek.
Yasa önerisinin genel gerekçesinde, “Bu (Değişiklik) Yasası ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki siyasal partilerin toplum üzerindeki saygınlığının yeniden kazanılmasını ve demokratik yapının adil, şeffaf ve uygulanabilirliğinin artırılmasını hedeflemektedir. İlişikte sunulan Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasa Önerisi bu gerekçelere dayandırılarak hazırlanmıştır” ifadeleri yer aldı.
23 Ocak 2022 Milletvekilliği Erken Genel Seçimi Seçim içi 763 sandık kurulmuştu.
Kayıtlı seçmen sayısı 203 bin 792 iken oy kullanan seçmen sayısı da 117 bin 5 oldu.
Seçime katılım oranı %57.41 de kalmıştı.
SADECE PARTİ VEYA BAĞIMSIZA OY VERİLECEK
Ara seçimde partilerin birer adayı olacağı için hangi yöntemin uygulanacağı resmi olarak açıklanmadı.
Yapılmak istenilen değişiklik uygulamaya girerse, seçmenler sadece oy verdiği parti içeresinden milletvekili tercihi yapabilecek. Kayıtlı olduğu ilçenin aday sayısının yarısı kadar tercih edebilecek.
Karma denen yöntemle farklı partilerden aday seçme hakkı kalkacak.
GEÇERSİZ OYLAR
2018’de yapılan genel seçimlerde kullanılan oyların yüzde 11.14’ü geçersiz sayılmıştı.
2022 seçiminde geçersiz oy pusulası oranının yüzde 9,91 oldu.
Oranın bu kadar yüksek çıkmasında “karma oy” kullanımında yapılan hatalar büyük rol oynamıştı.
ÜÇ FARKLI OY VERME YÖNTEMİ BULUNUYOR
Kıbrıs Türk halkı, ara seçim için sandık başına giderken, kullanacağı oy için üç farklı metottan birini seçecek.
Oylar, “mühür”, “mühür ve tercih”, “karma” olarak 3 farklı şekilde kullanılıyor.
MÜHÜR: BİR DEFA ‘EVET’ MÜHRÜ BASMAK YETERLİ
Mühürde seçmenler destelemek istedikleri partinin ambleminin altındaki karenin içine bir defa “evet” mührü basıyor.. Her mühürle o partinin 50 milletvekili adayına 1 oy gidiyor.
Mührün bulaştığı oy pusulası geçersiz sayılacak. Bulaş olmaması için seçmenlerin mührü ilk önce seçim kabinde bulunan emici kağıda basması önem arz ediyor.
MÜHÜR VE TERCİH: İLÇEDEKİ ADAYLARIN YARISI KADAR TERCİH YAPMA ŞARTI VAR
Mühür ve tercih kullanacak seçmenler mühür vurdukları partinin 50 adayı arasında kalemle tercih yapılabilecek.
Her ilçeden aday tercih etme zorunluluğu olmayacak ancak tercih yapılacak ilçedeki adayların yarısı kadar tercih yapma şartı var.
Lefkoşa’da 16, Gazimağusa’da 13, Girne’de 11, Güzelyurt’ta 3, İskele’de 5, Lefke’de 2 aday olduğundan seçmenlerin Lefkoşa’da 8; Gazimağusa’da 6; Girne’de 5; Güzelyurt’ta 1; İskele’de 2; Lefke’de 1 tercih yapma hakkı var.
Söz konusu sayılardan daha az veya daha çok tercih yapılması halinde tercihler geçersiz sayılacak. Herhangi bir ilçede hatalı tercih yapılırsa sadece o ilçedeki tercihler geçersiz olacak. Her ilçede tercihler hatalı yapılsa da mühür geçerli sayılacak.
Tercihler, oy olmadığından sadece adayların parti içi sıralamasını etkileyecek, partilerin aldığı oy miktarına veya kaç milletvekili çıkaracağına etki etmeyecek.
KARMA: KURAL, EN AZ 23, EN FAZLA 50 ADAYA OY VERMEK
Karmada mühür kullanılmayacak. Kalemle oy pusulasındaki adaylar arasında seçim yapılacak. Kural, en az 23 en fazla 50 adaya oy vermek. Oyların en az iki parti veya bir parti ve bir bağımsız arasında paylaştırılması gerekiyor.
Her ilçede oy kullanma zorunluluğu yok ancak oy kullanılacak ilçede oylar karışık kullanılmalı ve en az aday sayısının yarısı kadar adaya oy verilmeli veya en fazla o ilçedeki aday sayısı kadar adaya karışık şekilde oy kullanılmalı.
Lefkoşa en az 8 en fazla 16; Gazimağusa’da en az 6 en fazla 13; Girne’de en az 5 en çok 11; Güzleyurt’ta en az 1 en çok 3; İskele’de en 2 en fazla 5; Lefke’de en az 1 en çok 2 adaya oy verilebilecek.
Bir ilçede bu sayılarda belirtilen en az aday sayısından az veya en fazla aday sayısından fazla adaya oy verilirse o ilçenin karma oyları geçersiz kabul edilecek.
Eğer oy kullanılan tüm ilçelerdeki geçerli karma oy sayısı 23’ün altına düşerse tüm karma oy pusulası geçersiz addedilecek. Eğer hatalı karma oyların haricindeki geçerli karma oyların toplamı 23’ün üzerinde 50 veya 50’den az ise oy pusulası geçerli olacak.
Hata payını en aza indirmek için karma oy kullanımında minimum olarak belirtilen 23’ün üzerinde adaya oy verilmesi gerekiyor.
